Faiz, kredi ve kira: Hane bütçesinde baskı azalıyor mu?

Baskıyı tek oranla ölçmedik

Hane bütçesindeki baskının azalması için üç ayrı kanalın ayırt edilmesi gerekir: fiyat artış hızının yavaşlaması, ödeme yükünün gelire oranının düşmesi ve zorunlu harcamalardan sonra kalan nakdin artması. Bunlardan yalnız biri iyileşirken diğer ikisi kötüleşebilir.

Bu nedenle yeni kiracı ile mevcut kiracıyı, eski sabit taksitli borçlu ile bugün kredi kullanacak haneyi ayrı değerlendirdik. Haftalık yeni kredi faizi mevcut kredi stokunun maliyeti değildir; hanehalkı tüketim araştırmasındaki “konut ve kira” payı da yalnız kiracıların nakit kirası değildir, ev sahipleri için hesaplanan izafi kirayı içerir.

Aynı ülkede iki ayrı kira hikâyesi

TCMB’nin Yeni Kiracı Kira Endeksi temmuzda yıllık nominal yüzde 28,4 arttı; reel değişim yüzde eksi 2,6 oldu. Bu, piyasaya yeni girecek kiracı için artış hızının yavaşladığını gösteren öncü bir sinyal. Ancak gösterge banka ekspertizlerindeki tahmini piyasa kirasına dayanıyor; imzalanmış bütün sözleşmelerin sicili değil.

Mevcut kiracının yaşadığı gerçek kira artışı ise daha yapışkan. TCMB’nin para politikası özetinde TÜİK fiilî kira göstergesinin haziranda yıllık yüzde 47,87 arttığı görülüyor. Yeni sözleşme akışındaki yavaşlama, kira stokunun tamamına aynı hızla geçmiyor.

Yeni kirada artış hızının düşmesi olumlu; mevcut kiracıda geniş tabanlı rahatlama demek için erken.

Politika faizi indi; yeni borç hâlâ pahalı

TCMB politika faizi temmuzda yüzde 37’de kaldı. 21 Ağustos haftasında yıllık efektif ortalama faiz ihtiyaç kredisinde yüzde 64,20, konut kredisinde yüzde 42,04, taşıt kredisinde yüzde 48,18 düzeyindeydi. Para politikasındaki gevşeme, yeni borçlanacak hanenin taksidine aynı ölçüde yansımış değil.

BDDK verilerine göre 21 Ağustos haftasında tüketici kredileri 3,423 trilyon TL, bireysel kredi kartları 3,353 trilyon TL seviyesindeydi. Bu stoklar tek başına ödeme güçlüğünü ölçmez; fakat kredi kartı ve ihtiyaç kredisi kanalının hane nakit akışındaki büyüklüğünü gösterir.

Ücret artışı, zorunlu harcama sepetine çarpıyor

2026 net asgari ücreti 28.075,50 TL; yıllık nominal artış yüzde 27,01. Temmuz yıllık TÜFE’si yüzde 31,75 olduğundan yıllık karşılaştırmada satın alma gücü geride. Ocak zammını Aralık 2025’ten temmuza kadar olan fiyat artışıyla karşılaştırdığımızda ise sınırlı bir reel tampon görülüyor. Sonuç, başlangıç tarihine duyarlı.

TÜİK’in 2025 araştırmasında konut ve kira toplam tüketim harcamasının yüzde 29,3’ünü oluşturuyor. En düşük gelirli yüzde 20’de konut-kira yüzde 38,7, gıda yüzde 29,2, ulaştırma yüzde 8,6; üçü birlikte bütçenin yüzde 76,5’i. Bu yüzden manşet enflasyondaki yavaşlama düşük gelirli hanenin cebine aynı hızda geçmiyor.

Dört hane, dört farklı sonuç

Aşağıdaki hesaplar nüfusu temsil eden tahminler değil; aynı ekonomik göstergelerin farklı hanelerde nasıl bambaşka sonuç verdiğini gösteren şeffaf senaryolardır.

Genel rahatlama değil, ayrışan bir geçiş

Yeni kiracı kira artışının genel enflasyonun altına inmesi ve eski sabit taksitli borcun gelir içindeki payının azalması, rahatlama lehindeki iki güçlü işaret. Buna karşılık fiilî kira artışı, düşük gelir grubunun zorunlu harcama payı ve yeni kredi faizleri baskının sürdüğünü gösteriyor.

SonSinyal’in hükmü şu: Hane bütçesinde baskı ülke genelinde ve eşit biçimde azalmıyor. Bazı hanelerde artış hızı yavaşlıyor; bazı hanelerde ise kira ve yeni borç maliyeti gelirin çok büyük bölümünü almaya devam ediyor.